WERGEA - Ruim een eeuw geleden schreef Nienke van Hichtum Afke's Tiental. Een boek over het leven van het Friese ar­beidersgezin van mem Afke, heit Marten en hun tien kinde­ren. De klassieker was geïnspi­reerd op de Wergeaster familie van Harmke Feenstra-Tuinstra. Wergea keerde afgelopen week­end terug in de tijd: Toeristisch Wergea organiseerde voor de tweede keer een Kunst & Cultuurmanifestatie. Cunst met Afke.

Door: Rixt Oenema

De cultuurroute start in so­ciaal-cultureel centrum de Bid­ler, in het dorpshart. In de voor­malige kerk is een expositie over Wergea rond 1900 te be­zichtigen en er is een beschei­den boekenmarkt. Op het gras­veldje naast de Bidler staat een veelkleurig, metershoog schil­derij van Afke en haar Tiental, van de hand van galeriehouder Juub Bosmans. Bezoekers ste­ken hun hoofd door een gat en komen op de foto. Op pad met de routebeschrijving maar. La­verend van koperslager naar poppendokter, van palingroker naar eendenkorfvlechter. In het dorpshuis zit mevrouw Sinnema aan een tafeltje. Ze werkt met nijvere hand aan een merklap en houdt ondertussen een oogje op de presentatie Friese letterlappen en het pu­bliek dat dreigt op de glazen vi­trines te leunen. 'De meeste van deze letterlappen hebben we van de mensen hier in het dorp. Er zitten een paar oude bij, deze is bijvoorbeeld van 1896, maar ook nieuwe.' Naast de ietwat vergeelde lap ligt een openge­slagen boek met een afbeelding van dezelfde lap. 'Kijk, staat ook in deze catalogus van het Fries Museum'.

Afke's Tiental mocht natuurlijk niet ontbreken. (Foto: Pier van der Heide).

Aan de Wergeasterfeart treden de Brêgebidlers op. De vijf da­mes zitten smûk met hun trekzak aan het vaartje dat dwars door het dorp loopt. Hoempapa, hoempapa. Het publiek deint zachtjes mee op de volksliedjes. Het maakt het werk van de brêgewippers vijftig meter verde­rop een stuk vrolijker.

Meneer Van der Meer is ook vrolijk. Geduldig legt de eendenkorfvlechter het vlechtambacht aan omstanders uit. Een mevrouw staat gebukt over de rieten korven om het procédé nog beter te kunnen bekijken. 'Sjoch, en dan stekke jo de nulle mei in boskje reid sa troch de koer.' 'Het gaat ook wel eens mis zeker?', vraagt mevrouw. 'No, dat falt wol ta hjer', antwoord Van der Meer droog. 'Ik haw dit al sa faak dien.' Jies Haantjes geeft in haar Ate­lier Kalkhaan een keramiekdemonstratie. Haar voet zwengelt de draaischijf aan waarop de natte klei langzaam de vorm van een pot krijgt. Maike (12) en Hester (11) zijn ook aan het werk in het atelier: ze beschilde­ren een pasgemaakte mok. Voorzichtig beweegt Maike haar penseel over de beker. Kleurige vlinders ontstaan op het grijze aardewerk. 'Ze moe­ten nog twee keer in de oven en worden geglazuurd', legt Haantjes uit, 'maar dan zijn ze echt af.'

Op naar de Leeuwarderweg. Jitse Hotsma geeft tekst en uit­leg bij zijn antieke schaatsenverzameling. 'It giet my om it bewarjen van it kultureel erf­goed.' De zon blinkt in de ijzers. Het is een mooie dag. Hotsma's schaatsencollectie laat de ont­wikkeling van de Hollandse schaats zien en geeft een beeld van alle modellen die in Fries­land én in Nederland voorkwa­men. 'Fan de sawat hûndertfyftich soarten Fryske redens dy't der binne, haw ik der yn elts gefal hûnderttritich. De lêsten binne lêstich te finen', vertelt Hotsma met een spijtige blik. Lachende meisjes met witte lin­ten in hun haar rennen achter een antieke kinderwagen over straat. De pop in de wagen slin­gert heen en weer. Tegenover Hotsma ligt museum It Ald Slot. In de prachtige stijlka­mers waan je je zeker in de 19e eeuw. Antiek speelgoed staat uitgestald in de museumtuin, een ware Heer des Huizes (a la heer Bommel) met zwarte hoed ontvangt de gasten. Hier had­den Afke's tien kids vast graag willen spelen.

Anneke Pothof organiseerde het Kunst&Cultuurweekend sa­men met Geeske de Graaf, Ma­delon Potmaker en Harmke Vis­ser. In de sfeervolle theetuin achter de consistorie, onder ap­pel- en perenbomen, tussen kraampjes met Italiaanse wij­nen en delicatessen, vertelt Pot­hof over hun plannen: 'Een paar jaar geleden kwamen we als een willekeurig groepje on­dernemers bij elkaar om te be­denken hoe we Wergea meer op de kaart kunnen zetten. Het dorp heeft veel galeries en ate­liers. Zo kwamen we op het idee om iets met kunst en cultuur te doen.' De eerste Cunstroute in 2003 werd een groot succes en trok ruim vijftienhonderd be­zoekers. Reden voor een tweede evenement. Cunst met Afke trok dit weekend bijna duizend bezoekers. Er komt vast ook een derde editie.

(bron: Mid Frieslander dinsdag 30 augustus 2005 wmm)